Klimanızın verimini nasıl artırabilirsiniz?

Klimaların yakıt sarfiyatını artırdığını hemen hemen her otomobil sahibi bilir. Peki bu artışın size ne kadara mal olduğunu biliyor musunuz? Hemen söyleyelim; klima açıkken otomobilinizle yaptığınız her 100 km cebinizden 1 lt fazla yakıt masrafı çıkması anlamına geliyor.

Oysa klima kullanırken birkaç küçük konuya dikkat ederek, hem daha az yakıt tüketmek hem de klimadan maksimum verim alabilmek mümkün.

- GüneÅŸte uzun süre kalan otomobilinizin önce camlarını ya da varsa sunroof’unu açıp, iç sıcaklığını düşürdükten sonra klimayı çalıştırın.

- Klimayı çalıştırdığınız zaman kalorifer düğmesinin soğuk konumunda olduğundan emin olun.

- Klimayı sürücü ve yolculara havayı direkt üflemeyecek şekilde; tabana ve camlara doğru ayarlamalısınız. Aksi takdirde baş ağrısı ve sinüzit gibi rahatsızlıklarla karşılaşabilirsiniz.

- İç sıcaklık ile dış sıcaklık arasındaki farkın 10 dereceden fazla olmamasına dikkat edin, yoksa dışarı çıktığınızda aşırı sıcak farkı nedeniyle şok geçirebilirsiniz.

- Klima çalışırken, camları kapalı tutmayı ihmal etmeyin. Klimanızdan en iyi performansı bu şekilde alabilirsiniz.

- Yüksek hızda giderken klimayı devreye sokmayın, düşük hızda çalıştırıp sonra hızı artırın. Bu yakıt tüketiminizi azaltacak bir uygulamadır.

- Çok tozlu yol şartlarında klimayı çalıştırmayın. Bunun yerine kabin içindeki havayı devirdaim ettirin. Aksi halde evaporatör petekleri tıkanabilir.

- Kabin içi havayı kullanabileceğiniz sirkülasyon sistemini 30 dakikadan fazla kullanmayın. Çünkü kabin içinde sizin soluyup dışarı attığınız oksijende yanık hava mevcuttur, bu havayı tekrar soluduğunuzda boğazınızda yanma olabilir.

- Radyatör (kondenser) üzerinde birikmiş toz, ölü böcekler, yapraklar klimadan verim almayı engeller. Soğutmadan azami verimin alınması için periyodik kontroller sırasında bu tür birikimleri temizlenmesi gerekir.

- Klimanızın düzgün ve verimli çalışmasını sağlamak için 6 aylık periyotlarla aracınızın yetkili servisine ***ürerek kontrol ettirmelisiniz. Periyodik bakımlarda; klima sisteminde gaz kaçağı olup olmadığına, klima radyatörün üzerindeki pislikler ve korozyon nedeniyle tıkanıp tıkanmadığına ve radyatör pervanelerine bakılır.

- Klimanız soğutmuyorsa sorun, gaz kaçağı, sigorta, elektrik ya da radyotör pervanesi olabilir.

- Otomobil klimalarında R12 r 134 A soğutucu gazı kullanılır. Aracınız hangi sistemle çalışıyorsa o gaz ile şarj ettirmeniz gerekir.

- Otomobil klimalarında gaz kaçağı durumunda sistem yağının yüzde 20’sini kaybeder. Gaz ÅŸarj ederken bu yağın da sisteme konduÄŸundan emin olmalısınız.

- Klimanın düzenli çalışması için, kompresör tahrik kayışının gerginliğini ayda bir kez serviste kontrol ettirmelisiniz.

- Klima donanımının sürekli olarak randımanlı çalışmasını sağlamak için kış aylarında da ayda bir kez en az 10 dakika klimayı çalıştırmalısınız. Sistem uzun süre kapalı kalırsa contalar kurur ve etkinliğini kaybeder. Gaz kaçakları olabileceğinden beklenmedik arızalarla karşılaşabilirsiniz.

- Kışın otomobilinizin camlarında oluşan buğulanmayı da klimanızı çalıştırarak önleyebilirsiniz.

- Arabasında klima olmayan ve sonradan klima taktırmaya karar verenlerin taktıracakları klimanın otomobillerine uyumlu ve otomobil firmasının tavsiye ettiği özelliklere sahip olmasına dikkat etmesi gerekir.

Araç Alçaltma

Evet araç alçaltmayı anlatıyoruz arkadaÅŸlar Modifikasyonun en gerekli bölümlerinden biri de arabayı alçaltmak, yere yakınlaÅŸtırmaktır… Nasıl olsa zaten bir gün arabanızın çamurluÄŸuyla tekerlekleri arasındaki o çirkin boÅŸluktan rahatsızlık duyucaksınız… Bundan kurtulduÄŸunuzda da elinize fazladan bir yol tutuÅŸu geçecek… Arabaları fabrika çıktılarından farklı yüksekliklere indirmenin bir sürü yolu vardır ama bazılarını hiç tavsiye etmem…

Yayları Kesmek

Arabanızı alçaltmanın belkide en kolay ve ucuz yolu budur.. Ama tabi arabanız için en zararlısı da… Tabi hiç tavsiye etmeyeceÄŸim birÅŸey… Bu şöyle uygulanır; yaylarınızdaki parçalardan arabayı alçaltmak istediÄŸiniz kadarı kesilir ve öylece kendi hallerine bırakılır… Bunu sakın denemeyin!!! Çok ucuz bir yol olabilir ama hayatınızın en kötü yol tutuÅŸunu yaÅŸayacağınızdan emin olun! EÄŸer helezonlarınızı kesmeye kalkarsanız çok tehlikeli bir araba kullanmaya hazır olun! Güzel gözükebilir ama ne kadar uzun sürer?

Kısa Yaylar

Yayları kesmenin daha iyi bir yolu kısa yaylar taktırmaktır. Bu ürünlerin yapımcıları bu yayları arabanızı güvenli bir ÅŸekilde alçaltmanız için bir sürü araÅŸtırmalar yaparlar… Bunlardan bir çoÄŸu TüV lisanslı olarak üretilir, bu da yüksek kalite anlamına gelir. EÄŸer -30mm veya -40mm düşünüyorsanız amortisörlerinizi deÄŸiÅŸtirmeye gerek duyulmayabilir. Fakat -60mm gibi ekstra bir yay kullanacaksanız mutlaka amortisörlerinizi de deÄŸiÅŸtirmelisiniz. Aksi taktirde kısa bir zaman içinde amortisörlerinizde çökme / patlama yaÅŸayabilirsiniz.

ıyileştirilmiş Amortisörler

Bu tarz bir modifikasyonla -40mm den daha fazla alçaltmalara gidebilirsiniz ve arabanızın yol tutuşu bir rüyaya dönüşür. Eğer -40mm’ den daha derinlere inmek isterseniz bu tür modifikasyonlar için özel imal edilmiş kısa ve daha sert amörtisörler kullanmalısınız. Böylece arabayı bir sürü riske atmamış olursunuz.

Coilover’ lar

EÄŸer sanat yapmak istiyorsanız bunlar tam size göre. Bu amortisörler yükseklik ayarlıdır ve de size büyük bir özgürlük sunarlar. EÄŸer arkadaÅŸlarınıza artistlik yapmak istiosanız tekerleklerinizi kaputtan dışarı çıkarabilirsiniz. Ama sakın pazartesi günü iÅŸe giderken yükseltmeyi unutmayın! YüksekliÄŸi kolayca ayarlayabilirsiniz… Bunlar için özel kitler satılmakta. Bunlardan etrafta hiç görmedim ama paranız varsa sakın kaçırmayın derim…

Hangisi en iyisi?

Kendi arabanız için bir alçaltma kiti bulamadıysanız sorun etmeyin. Mesela Polo ile Ibiza’ nınkiler aynı yani Polo için dizayn edilmiÅŸ bir kiti Ibiza’ da rahatlıkla kullanabilirsiniz. Bunları iyi araÅŸtırmalısınız sadece…

Hangi amortisörler iyi ya da hangisi paranızın karşılığını verir? Bu soruların cevabı arabanıza göre deÄŸiÅŸir ama Koni veya Bilstein alırsanız yanılma riskiniz olmayacaktır. Bunları da Eibach veya H&R yaylarıyla kombine ederseniz süspansiyon olayını aÅŸmış olursunuz. Seçim size kalmış biraz araÅŸtırmanız yeterli…

SertliÄŸi Ayarlanabilirler

EÄŸer mümkünse kendinize bunlardan bir çift edinin derim. Kaputunuzun altından arabanın amortisör sertliÄŸini küçük bir kol yardımıyla ayarlayabilirsiniz… Uzun bir yola mı gideceksiniz? Ayarlayın en yumuÅŸağına babalar gibi seyehat edin, ya da virajlarla dolu bi yolda spor ve seri bir kullanım mı? Ayarlayın en sertine spin atmaktan korkmayın… ÇoÄŸu coiloverlar zaten bu özelliÄŸe sahip. Ama emin olun ki bu fiyatı arttıracaktır…

Hidrolikliler

Bunun inceliklerine girmeyeceÄŸim ama eminim ki çoÄŸunu bir filmde hop hop hoplayan Amerikan arabalarını görmüşsünüzdür. Bu süspansiyonlar içerden bir tuÅŸ yardımıyla ayarlanabiliyor. Bu sistem oldukça pahalı ve gereksiz gibi duruyor… Biraz fantazi iÅŸi anlayacağınız… Ama gösteriÅŸ meraklısıysanız niye olmasın???

Gerçekler

Arabanızı yere yapıştırmadan önce nasıl yol ÅŸartlarında kullanıcağınızı iyi düşünün. 6-7 cm.lik bir Marlboro paketini bile devirebilecek bir 106 ile bir tümsekten geçmek hiç de iyi bi fikir deÄŸil bence… Bunlar TÃœRKÄ°YE yolları kabusları… Yani tümsek ve çukurlar. Böyle bir arabanız varsa yeni bir marÅŸpiyel için para biriktirmeye baÅŸlasanız iyi edersiniz. Son olarak da arabanızla arch’larınız arasındaki mesafeyi mutlaka hesaba katın. Bunlar birbirine deÄŸmeye baÅŸlarsa başınız büyük belaya girer benden söylemesi… Unutmayın ki bazı firmalar arch’larda tekerlek için boÅŸluk yaratabiliyor.. Yani bunu yapan firmalar var.

Kilitli Diferansiyel Nedir? Nasıl Çalışır?

Klasik diferansiyeller bir terazi gibi çalışırlar. 1. şekildede görüldüğü gibi iki tekerlek aksını döndürmek için en az üç tane dişli gerekir. Her iki aksın eşit dönmesini sağlayan ve diferansiyel tamburasının içinde yer alan ayna mahruti dişlisi ise, diğer diferansiyelin motordan kontrollü çalışan tek parçasıdır. (2. şekil, kırmızı olan)

Otomobil yolda düz olarak giderken, tekerleklerden herhangibirine daha fazla ağırlık binmediği için, diferansiyel karpuzunun ortasındaki dişliler tekerleklerle birlikte kendiliklerinden dönerler.ncak otomobil viraja girerken, bu dişliler devreye girerek otomobilin virajın dışındaki hızlı, virajın içindeki daha yavaş dönen itici tekerleklerinin dönüş oranlarının 1:1 olmasını sağlarlar.

Yukarıda sözünü ettiğimiz normal bir diferansiyelin çalışma esaslarına ek olarak kilitli diferansiyellerde değişik birkaç sistem vardır. Bunlardan birincisinde, küçük sürtünme pulları diferansiyelin ortasındaki her iki tekerleğin eşit olarak dönmesini sağlayan ve denge dişlileri olarak tarif edilebilecek olan dişlilerin dönmelerini engellerler. Bu engelleme otomobil yeniden düz bir şekilde gitmeye başlayıncaya kadar devam eder. (Şekil 4)

Bir başka tür de (şekil 5) aksların (şekilde mavi renkli olan) ve dişlilerin karpuzun içine tam olarak girmediği diferansiyellerdeki kilit türüdür.Burada sözü edilen kısımlar yatık olarak yerleştirilmiş baskı halkalarıyla diferansiyele tutturulmuşlardır. Tekerleklerin dönüş hızı arttığında yani otomobil patinaj yapmaya başladığında devreye giren bu sistem, halkaların fren levhalarını sıkıca bastırmasıyla çalışır ve otomobilin tekerleklerindeki dönüş momenti 1:1 olana kadar tutar.Bu sistemin adı dönüş momentli diferansiyel kilididir.

6 numaralı ÅŸekilde görülen diferansiyel tipinde ise birbirine ters yönlerde yerleÅŸtirilmiÅŸ düz diÅŸli çarklar, otomobil patinaj yapmaya baÅŸladığı zaman, birbirileriyle ters yönde hareket ederek, dönüş momenti 1:1 olana kadar kilitli kalırlar. Basit bir mantıkla kurulmuÅŸ olan bu sistem de geliÅŸmiÅŸ pek çok otomobilde kullanılmaktadır. 4×4 araçlardada bu sistemlere ek olarak manuel ve otomatik olarak devreye sokulan kilitler de mevcutur

Turbonun görevi daha fazla soğuk havayı motora vererek performansı arttırmaktır. Motorda soğuk hava sıcak havadan daha yoğundur. Bu yüzden motordan içeri giren hava ne kadar yoğun olursa içerdeki patlama o derece şiddetli olur. Bu sayede de üretilen güç ve tork da fazlalaşır. Otomobillerin soğuk havalarda daha iyi performans sergilemesinin sebebi budur. Turbo ise daha fazla soğuk havayı motora vererek performansı artırır.

Turboşarj ve Süperşarj
Otomobilin performansını en üst noktaya çıkarabilmek için kullanılan iki farklı sistem vardır. Bunlar süperşarj ve turboşarjdır.

Süperşarj
SüperÅŸarj aslında basit bir kompresördür. Dışarıdan gelen havayı basınçlı bir ÅŸekilde içeri püskürtecek ÅŸekilde dizayn edilmiÅŸtir. SüperÅŸarjın iki farklı çeÅŸitte uygulanması mümkündür. Emme manifoltu ile throttle body arasına veya throttle body’nin önündeki hava giriÅŸine monte edilebilir. EÄŸer emme manifoltu ile throttle body arasına monte edilirse, enjeksiyon sisteminde mekanik bir deÄŸiÅŸiklik yapmadan benzin akışının ayarlanması mümkün olur. Bu genellikle yarış otomobillerinde de tercih edilen daha pratik bir sistemdir. EÄŸer süperÅŸarj throttle body’nin önünd monte edilirse, gelen basınçlı havayı karşılamak için normalden daha yüksek basınçla yakıt püskürtülmesi gerekecektir.

Çalışma sistemi
Süperşarjın içindeki kompresör çalışma gücünü yine motor kayışlarından ve dişlilerden alır. Bu çalışma için turboşarja göre daha fazla güç gerektiren bir sistemdir. Ayrıca sağladığı sıkışma sebebiyle motorun çabuk yıpranmasına sebep olmaması için motor kompresyon oranı pistonların değişmesi suretiyle düşürülmelidir.

Süperşarj daha fazla benzin tüketebilir
Aynı silindir hacminde ve aynı yanma odalarına sahip iki motordan, süperşarj uygulanmış olan motor aynı büyüklük içinde daha fazla sıkıştırma ile çalışacak ve daha fazla benzin yakacaktır. Buna karşılık turbo uygulamasındaki kadar yüksek güç veremeyecektir.

TurboÅŸarj’a göre avantajlı
Turboşarj uygulamasında, turbonun devreye girmesi için yanan gazın geri dönmesi ve türbünü doldurması gerekmektedir. Fakat süperşarj uygulamasında turbonun devreye girmesi için gereken zaman ve motor devri, süperşarjın devreye girmesi için gerekmemektedir. Gaz pedalına ilk basıldığı anda açılan süperşarj, en alt devirden itibaren gücünü gösterecektir.

TurboÅŸarj
Turboşarj, egzoz gazı ile çalışan bir süperşarj olarak tanımlanabilir. Gücünü süperşarj gibi kayışlardan ve dişlilerden değil, egzoz gazının basıncından alır. Yanma odasında patlayan hava benzin karışımı, gaza dönüşerek egzoz süpaplarından egzoz manifoltuna doğru itilir. Bu aşamada egzoza giden gazın basıncı, yol üzerindeki turbonun pervanesini döndürür ve bu yönlü pervane sayesinde gazın önemli bir kısmı türbüne girer.

Türbün dolar
Türbün basınçlı gazla dolduğu andan itibaren ters yöndeki kompresör pervane de basınçla dönmeye başlar. Gazı, basınçlı bir şekilde, dışarıdan alınan ve emme manifoltuna giren temiz havanın üzerine püskürterek motora giren toplam hava yoğunluğunu ve basıncını normalin yaklaşık yüzde 50 daha üstüne çıkarır. Bu da içeri giren havanın benzinle birlikte ateşlendiğinde çok daha şiddetli bir patlama gerçekleştirmesini sağlar.

Motor patlayabilir
SüperÅŸarjda olduÄŸu gibi, turboda da motor kompresyon oranı atmosferik motorlara göre daha düşük tutulmalıdır. Aksi takdirde yüksek basınçtan dolayı motor çabuk yıpranacak ve hatta çok zorlandığı durumlarda motorun patlama riski ortaya çıkacaktır. Turbo uygulaması, motorun pistonları ve gerekiyorsa diÄŸer aksamının da uygun ÅŸekilde deÄŸiÅŸtirilmesi suretiyle yapılmalıdır. Gücün yüzde 50′lere varan artışına dayanma ihtimali zayıf olan ÅŸanzıman ve aktarma sisteminin de deÄŸiÅŸtirilmesi gerekebilir.

Kullanımdan sonra soğutulması şart
Turbo motorlar kullanılırken dikkat edilmesi gereken bir başka husus ise otomobili yüksek devirlerde kullandıktan sonra motor stop edilmeden önce kısa bir müddet de olsa rölantide çalıştırılarak, türbünün boşalması ve soğumasına izin verilmesidir. Aksi takdirde gazın sirkülasyonu esnasında türbün boşalmadan bir miktar gaz içerde hapsolacak ve zaman içinde turboyu ciddi şekilde yıpratacaktır. Turbo uygulamasının motorda çok daha fazla yük ve yüksek ısılara yol açacağı ve bunun için intercooler uygulamaları veya diğer soğutma yöntemleri gerektiği unutulmamalıdır.

Fabrika çıkışı otomobillerde kullanılıyor
Turbo uygulaması özellikle ülkemizdeki otomobil modellerinde süperÅŸarjdan daha yaygındır. Bu uygulamanın bir çok zaman Avrupalı standart otomobillerde fabrika çıkışı uygulandığı da görülmektedir. Örnek olarak VW’nin 1.8 litre hacimli 125 beygir güç üretebilen motoruna uygulanan çok küçük türbünlü bir turbo ile 1.8T motorunu yarattığı ve 150 beygir güç ürettiÄŸi bilinmektedir.